पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेदरलँड दौऱ्यादरम्यान घोषणा; गुजरातच्या धोलेरा येथे उभारला जाणार अत्याधुनिक सेमीकंडक्टर कारखाना
भारताला जागतिक सेमीकंडक्टर उत्पादनाचे केंद्र बनवण्याच्या दृष्टीने एक अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल उचलले गेले आहे. देशातील आघाडीची कंपनी ‘टाटा इलेक्ट्रॉनिक्स’ आणि सेमीकंडक्टर उत्पादनासाठी लागणारी उपकरणे तयार करणारी नेदरलँडची (डच) सर्वात मोठी कंपनी ‘ASML’ यांच्यात एक महत्त्वपूर्ण करार झाला आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या नेदरलँड दौऱ्यादरम्यान या ऐतिहासिक भागीदारीची अधिकृत घोषणा करण्यात आली. जागतिक स्तरावर चिप निर्मितीसाठी आवश्यक असणाऱ्या ‘लिथोग्राफी’ तंत्रज्ञानात आणि उपकरणांच्या निर्मितीत ASML ही एकमेव आघाडीची कंपनी मानली जाते. या करारामुळे भारत आणि नेदरलँडमधील द्विपक्षीय मैत्रीचे एक नवीन पर्व सुरू झाले आहे.
या भागीदारी अंतर्गत, गुजरात मधील धोलेरा येथे टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सच्या माध्यमातून भारताचा पहिला व्यावसायिक ‘३०० mm’ (१२ इंच) सेमीकंडक्टर वेफर फॅब्रिकेशन (Fab) कारखाना उभारण्यात येणार आहे. या संपूर्ण प्रकल्पासाठी सुमारे ९१,००० कोटी रुपयांची महागुंतवणूक केली जात आहे. इथे ASML च्या अत्याधुनिक लिथोग्राफी उपकरणांच्या आणि प्रगत तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने मोठ्या प्रमाणावर चिप्स आणि सेमीकंडक्टर्सचे उत्पादन केले जाईल. या प्रकल्पामुळे देशात मोठ्या प्रमाणावर स्थानिक रोजगार निर्माण होणार असून, भारतीय तरुणांना जागतिक दर्जाचे तांत्रिक कौशल्य शिकण्याची सुवर्णसंधी उपलब्ध होणार आहे. तसेच छोट्या-मोठ्या स्थानिक व्यावसायिकांनाही यामुळे मोठी मदत होईल.
चिप उत्पादनाच्या प्रक्रियेत ‘लिथोग्राफी’ या टप्प्याला अनन्यसाधारण महत्त्व असते. हे लक्षात घेऊन दोन्ही कंपन्या भारतात संशोधन आणि विकासासाठी (R&D) आवश्यक पायाभूत सुविधा देखील विकसित करणार आहेत. टाटा इलेक्ट्रॉनिक्सचे सीईओ आणि एमडी रणधीर ठाकूर यांनी या घडामोडीबद्दल आनंद व्यक्त करत सांगितले की, या करारामुळे जागतिक चिप पुरवठा साखळीत (Supply Chain) भारताचे स्थान मजबूत होईल आणि देश या क्षेत्रात स्वावलंबी बनेल. या कारखान्यात प्रामुख्याने ऑटोमोटिव्ह (वाहने), मोबाईल डिवायसेस, आणि आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्स (AI) यांसारख्या भविष्यकालीन क्षेत्रांसाठी लागणारे सेमीकंडक्टर तयार केले जातील, जे भारतातून जगभरात पुरवले जातील. यापूर्वी टाटाने तैवानच्या PSMC कंपनीसोबतही करार केला असून, त्याद्वारे २८nm, ४०nm, ५५nm, ९०nm आणि ११०nm अशा विविध आकारांच्या नोड्सचे उत्पादन बाजारात आणण्याची त्यांची योजना आहे.
