निवडणूक आयोगाची कडक नियमावली जारी; जांभळ्या रंगाचा खास स्केच पेन वापरणे बंधनकारक
राज्यातील विधानपरिषदेची निवडणूक अत्यंत चुरशीची होणार असून आगामी १८ जून रोजी महाराष्ट्रातील १७ जागांसाठी मतदान पार पडणार आहे. यंदाच्या या निवडणुकीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे नेहमीप्रमाणे ईव्हीएम (EVM) मशीनवर हे मतदान होणार नसून, ते जुन्या पद्धतीने म्हणजेच मतपत्रिकेद्वारे (Ballot Paper) घेतले जाणार आहे. मतदान प्रक्रियेत लोकप्रतिनिधींकडून कोणतीही गल्लत होऊ नये आणि हक्काचे मत वाया जाऊ नये, यासाठी निवडणूक आयोगाने अत्यंत कडक आणि स्पष्ट नियमावली जाहीर केली आहे. या निवडणुकीत मतदारांना कोणत्याही पक्षाला थेट मत न देता पसंतीक्रम (Preferential Voting) नोंदवावा लागणार आहे. प्रत्येक मतदाराला एकच मतपत्रिका दिली जाईल, ज्यावर सर्व उमेदवारांची नावे असतील. आपल्या पहिल्या पसंतीच्या उमेदवाराच्या नावासमोर ‘१’ हा आकडा लिहिणे कायद्याने बंधनकारक असणार आहे. त्यानंतर मतदार आपल्या आवडीनुसार इतर उमेदवारांना २, ३, ४ असा पसंतीक्रम देऊ शकतात.
पसंतीक्रम नोंदवताना मतदारांनी केलेल्या छोट्या चुकाही त्यांचे मत बाद करू शकतात. निवडणूक आयोगाच्या नियमानुसार, जर मतदाराने ‘१’ हा आकडा न लिहिता थेट २ किंवा ३ पासून सुरुवात केली, तर ते मत त्वरित अवैध ठरेल. तसेच एकापेक्षा जास्त उमेदवारांसमोर ‘१’ आकडा लिहिल्यास, पसंतीक्रम ‘एक’ किंवा ‘दोन’ अशा शब्दांत लिहिल्यास, किंवा उमेदवाराच्या नावासमोर राईट (✓), क्रॉस (✗) अशी कोणतीही खूण किंवा स्वतःची स्वाक्षरी केल्यास मत बाद ठरवले जाईल. जर पसंतीचा आकडा दोन उमेदवारांच्या नावाच्या अगदी मधोमध लिहिला आणि तो नेमका कोणासाठी आहे हे स्पष्ट झाले नाही, तरीही ते मत बाद होईल. या सगळ्यामध्ये सर्वात महत्त्वाचा नियम म्हणजे मतदारांना मतदान केंद्रात स्वतःचा कोणताही पेन किंवा पेन्सिल नेता येणार नाही. निवडणूक आयोगातर्फे मतदान कक्षात केवळ विशेष जांभळ्या रंगाचा स्केच पेन (Purple Sketch Pen) उपलब्ध करून दिला जाईल आणि याच पेनने पसंतीक्रम लिहिणे बंधनकारक आहे. इतर कोणत्याही पेनचा वापर केल्यास मत बाद केले जाईल. या निवडणुकीची मतमोजणी २२ जून रोजी होऊन निकाल जाहीर केला जाणार असल्याने सर्वच पक्षांनी आतापासूनच आपल्या लोकप्रतिनिधींना मतदानाचे धडे देण्यास सुरुवात केली आहे.
