वयाची चाळीशी ओलांडल्यानंतर येणाऱ्या शारीरिक आणि मानसिक बदलांना सामोरे जाण्यासाठी संतुलित आहार अन् व्यायामाची जोड आवश्यक
स्त्रीच्या आयुष्यात वयाची ४५ ते ५५ वर्षे हा काळ अतिशय महत्त्वाचा मानला जातो, कारण या दरम्यान ‘मेनोपॉज’ म्हणजेच मासिक पाळी कायमची थांबण्याची प्रक्रिया सुरू होते. हा कोणताही आजार नसून एक नैसर्गिक शारीरिक बदल आहे. शरीरातील इस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन या हार्मोन्सची पातळी कमी झाल्यामुळे स्त्रियांना उष्णतेच्या लाटा (Hot Flashes), रात्रीचा घाम, झोपेच्या तक्रारी आणि चिडचिड यांसारख्या समस्यांना सामोरे जावे लागते. या टप्प्यावर केवळ शरीरच नाही, तर मनावरही मोठा परिणाम होतो, त्यामुळे योग्य जागरूकता असणे ही काळाची गरज आहे.
मेनोपॉजच्या काळात आणि त्यानंतर आरोग्य टिकवण्यासाठी ‘आहार’ आणि ‘व्यायाम’ हे दोन मुख्य आधारस्तंभ आहेत. हाडांची झीज रोखण्यासाठी आहारात कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन-डी युक्त पदार्थांचा समावेश करणे गरजेचे आहे. हिरव्या पालेभाज्या, फळे आणि प्रथिनेयुक्त आहार घेतल्यास हृदयाचे आरोग्यही उत्तम राहते. त्याचबरोबर दररोज किमान ३० मिनिटे चालणे, योगासने किंवा हलका व्यायाम केल्याने वजन नियंत्रणात राहते आणि नैराश्यासारख्या मानसिक समस्या दूर पळतात. या काळात भरपूर पाणी पिणे आणि पुरेशी झोप घेणे शरीरातील ऊर्जा टिकवून ठेवण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.
दुसरीकडे, काही घातक सवयींना वेळीच मुरड घालणे फायदेशीर ठरते. अति प्रमाणात चहा-कॉफी (कॅफीन), साखर आणि तेलकट-मसालेदार पदार्थांचे सेवन टाळले पाहिजे, कारण यामुळे मेनोपॉजची लक्षणे अधिक तीव्र होऊ शकतात. मानसिक स्वास्थ्यासाठी प्राणायाम आणि ध्यानधारणा हा उत्तम उपाय आहे. कुटुंबातील सदस्यांशी संवाद साधल्याने आणि आपल्या छंदांमध्ये मन रमवल्याने हा बदलाचा काळ सुसह्य होतो. लक्षात ठेवा, डॉक्टरांच्या सल्ल्याने योग्य सप्लिमेंट्स घेणे आणि नियमित आरोग्य तपासणी करणे हे भविष्यातील गंभीर आजार टाळण्यासाठी सर्वात महत्त्वाचे पाऊल आहे.
