रसायनमुक्त आणि सकस जेवणासाठी लोखंडी भांड्यांचा ट्रेंड; पण चुकीचा वापर ठरू शकतो आरोग्यासाठी घातक
आधुनिक जीवनशैलीत आरोग्याविषयी जागरूकता वाढल्यामुळे आता पुन्हा एकदा जुन्या पारंपरिक पद्धतींकडे वळण्याचा ट्रेंड सुरू झाला आहे. याचाच एक भाग म्हणून आजकाल घरोघरी नॉन-स्टिक आणि अॅल्युमिनियमच्या भांड्यांची जागा पुन्हा एकदा पारंपरिक ‘लोखंडी कढईने’ (Iron Kadhai) घेतली आहे. रसायनमुक्त स्वयंपाक आणि अन्नाला मिळणारा अस्सल घरगुती स्वाद यांमुळे लोखंडी कढईचा वापर झपाट्याने वाढत आहे. या कढईत अन्न शिजवल्यास शरीराला नैसर्गिकरीत्या लोह (Iron) मिळते, ज्यामुळे रक्तातील हिमोग्लोबिन वाढण्यास मदत होते. ही कढई उष्णता समान प्रमाणात पसरवते, ज्यामुळे अन्न व्यवस्थित शिजते आणि पदार्थांची चवही वाढते. विशेषतः तळणे, भाज्या परतणे आणि मसाल्यांचा तडका देण्यासाठी ही कढई सर्वोत्तम मानली जाते.
लोखंडी कढई आरोग्यदायी असली, तरी तिचा वापर करताना विशेष खबरदारी घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. जर तुम्ही टोमॅटो, चिंच किंवा लिंबू यांसारखे आम्लयुक्त (Acidic) पदार्थ यामध्ये जास्त वेळ शिजवले, तर अन्नामध्ये गरजेपेक्षा जास्त लोह विरघळते. यामुळे जेवणाला धातूसारखी चव येते आणि काहींना पचनाचा त्रास होऊ शकतो. तसेच मासे, अंडी किंवा नाजूक भाज्या या कढईला चिकटून खराब होण्याची शक्यता असते. चुकीच्या वापरामुळे अन्न काळसर पडू शकते, ज्यामुळे आरोग्याला धोका नसला तरी जेवणाची चव आणि रंग बदलतो. त्यामुळे प्रत्येक पदार्थ लोखंडी कढईत शिजवणे टाळले पाहिजे.
लोखंडी कढई दीर्घकाळ टिकवण्यासाठी आणि गंजण्यापासून वाचवण्यासाठी तिची योग्य देखभाल करणे गरजेचे आहे:
स्वयंपाक झाल्यानंतर अन्न लगेचच दुसऱ्या भांड्यात काढून घ्या. कढईत जेवण जास्त वेळ राहिल्यास गंज लागण्याचा धोका वाढतो. कढई स्वच्छ करताना कडक डिटर्जंट किंवा स्क्रबरचा अतिवापर करू नका. यामुळे कढईचा नैसर्गिक तेलाचा थर (Seasoning) निघून जातो. तसेच, गरम कढई थेट थंड पाण्यात टाकू नका. कढई धुतल्यानंतर ती कपड्याने पूर्ण कोरडी करा आणि गंज टाळण्यासाठी तिच्या पृष्ठभागावर हलका तेलाचा हात फिरवून ठेवा.
लोखंडी कढई हा आधुनिक काळातील रसायनमुक्त स्वयंपाकासाठी एक उत्तम आणि दीर्घकाळ टिकणारा पर्याय आहे. फक्त आम्लयुक्त आणि नाजूक पदार्थांसाठी इतर भांडी वापरून, तळण आणि सुक्या भाज्यांसाठी लोखंडी कढईचा संतुलित वापर केल्यास, आरोग्याला नक्कीच भरपूर फायदे मिळतील.
