आजच्या धावपळीच्या आणि बैठ्या जीवनशैलीमुळे अनेकांना आरोग्याच्या विविध समस्यांना सामोरे जावे लागत आहे. विशेषतः दिवसभर उभे राहून काम करणाऱ्या किंवा जास्त चालणाऱ्या लोकांना पायाच्या दुखण्याचा आणि थकव्याचा मोठा त्रास होतो. सध्या सोशल मीडियावर एक व्हिडिओ कमालीचा व्हायरल होत असून, त्यामध्ये पायाखाली बर्फाच्या पाण्याने भरलेली बाटली फिरवल्यास पायाचे दुखणे झटक्यात कमी होते, असा दावा केला गेला आहे. यावर वैद्यकीय तज्ज्ञांनी आणि डॉक्टरांनी देखील शिक्कामोर्तब केले आहे. डॉक्टरांच्या मते, जेव्हा बर्फाचा अतिथंड स्पर्श पायाला होतो, तेव्हा त्या भागातील रक्तवाहिन्या तात्पुरत्या आकुंचन पावतात. यामुळे पायाची सूज आणि अंतर्गत दाह (जळजळ) कमी होण्यास थेट मदत होते. इतकेच नाही तर, या थंडीमुळे पायाच्या नसा काही काळासाठी बधीर होतात, ज्यामुळे वेदनेचे संकेत मेंदूपर्यंत संथ गतीने पोहोचतात आणि व्यक्तीला वेदनेतून तात्काळ दिलासा मिळतो.
वैद्यकीय विश्लेषणांनुसार, ज्या रुग्णांना ‘प्लांटार फॅसिटिस’ (Plantar Fasciitis – पायाच्या तळव्याच्या नसांचे दुखणे) हा त्रास आहे, त्यांच्यासाठी ही बर्फाची बाटली फिरवण्याची पद्धत अत्यंत गुणकारी ठरू शकते. बाटलीचा गोलाकार आकार पायाच्या आखडलेल्या स्नायूंना हळुवारपणे ताणण्यास (Stretching) मदत करतो, ज्यामुळे थकवा दूर होतो. मात्र, हा सोपा घरगुती उपाय करताना काही अत्यंत महत्त्वाची खबरदारी घेणे देखील तितकेच गरजेचे आहे. बर्फाची अतिथंड बाटली थेट उघड्या त्वचेवर फिरवल्यास ‘फ्रॉस्टबाइट’ (Frostbite) म्हणजेच अतिथंडीमुळे त्वचेला गंभीर इजा किंवा जखम होण्याचा मोठा धोका असतो. म्हणूनच, हा उपाय करताना पायात जाड मोजे घालणे किंवा ती बाटली एका पातळ कापडात गुंडाळून वापरणे उत्तम मानले जाते.
डॉक्टरांनी स्पष्ट इशारा दिला आहे की, हा प्रयोग एका वेळी १० ते १५ मिनिटांपेक्षा जास्त वेळ करू नये. तसेच मधुमेह (Diabetes), उच्च रक्तदाब किंवा नसांची कमजोरी (Neuropathy) असलेल्या रुग्णांनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय हा उपाय चुकूनही करू नये. एकंदरीत पाहता, बर्फाच्या पाण्याची बाटली पायांखाली फिरवणे हा सामान्य वेदना आणि थकवा दूर करण्याचा एक सोपा व तात्पुरता मार्ग आहे. परंतु, जर पायाचे दुखणे अनेक दिवस सतत टिकून राहत असेल किंवा तीव्र होत असेल, तर केवळ घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता तज्ज्ञ फिजिओथेरपिस्ट किंवा अस्थिरोग तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. कारण निरोगी आरोग्यासाठी केवळ तात्पुरते उपाय पुरेसे नसून, नियमित शारीरिक हालचाल आणि योग्य व्यायाम करणे हाच कायमस्वरूपी उत्तम पर्याय आहे.
