आंतरराष्ट्रीय तणाव आणि तेल कंपन्यांचा तोटा; पाच राज्यांच्या निकालानंतर पेट्रोल-डिझेल महागण्याची दाट शक्यता
पश्चिम आशियातील युद्धाचे ढग आणि जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाच्या किमतीत झालेली मोठी वाढ यामुळे भारतात आता इंधन दरवाढीची टांगती तलवार आहे. गेल्या अनेक दिवसांपासून सुरू असलेली पेट्रोल-डिझेलच्या दरवाढीची चर्चा आता प्रत्यक्षात येण्याची शक्यता आहे. विशेषतः तामिळनाडू आणि पश्चिम बंगालमधील विधानसभा निवडणुकांचे (२०२६) मतदान प्रक्रिया पूर्ण होताच, पेट्रोलियम कंपन्या किमती वाढवण्याचा धाडसी निर्णय घेऊ शकतात, असे संकेत मिळत आहेत. निवडणुकांमुळे सरकारवर असलेला राजकीय दबाव कमी होताच हा दरवाढीचा निर्णय घेतला जाण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे.
एप्रिल २०२२ पासून देशातील सरकारी इंधन कंपन्यांनी (IOC, BPCL, HPCL) किमतींमध्ये कोणताही बदल केलेला नाही. मात्र, या काळात कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी चढ-उतार पाहायला मिळाली. सध्याची परिस्थिती अशी आहे की
- पेट्रोलवर प्रतिलिटर साधारण १८ रुपये तोटा सहन करावा लागत आहे.
- डिझेलवर हा तोटा प्रतिलिटर ३५ रुपयांपर्यंत पोहोचला आहे.
- काही कंपन्यांना दिवसाला तब्बल २४०० कोटी रुपयांचे नुकसान सोसावे लागत आहे.
सरकारने उत्पादन शुल्कात कपात करून कंपन्यांना काहीसा दिलासा दिला असला, तरी युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर वाढलेले दर पाहता हा तोटा यापुढे सहन करणे कंपन्यांना कठीण जात आहे. जर इंधनाचे दर वाढले, तर त्याचा थेट परिणाम वाहतूक खर्चावर होईल. यामुळे भाजीपाला, दूध आणि इतर जीवनावश्यक वस्तूंचे भाव गगनाला भिडू शकतात. परिणामी, महागाईचा आणखी एक फटका सर्वसामान्यांना बसणार आहे.
सध्याची प्रमुख शहरांतील स्थिती (प्रतिलिटर दर)
खालील तक्त्यावरून सध्याची इंधन दराची स्थिती स्पष्ट होते:
| शहर | पेट्रोल (Petrol) | डिझेल (Diesel) |
|---|---|---|
| मुंबई | ₹ १०३.५० | ₹ ९०.०३ |
| दिल्ली | ₹ ९४.७७ | ₹ ८७.६७ |
| हैदराबाद | ₹ १०७.४६ | ₹ ९५.७० |
| कोलकाता | ₹ १०५.४१ | ₹ ९२.०२ |
| बंगळुरू | ₹ १०२.९२ | ₹ ९०.९९ |
| चेन्नई | ₹ १०१.०६ | ₹ ९२.६१ |
पश्चिम बंगालची निवडणूक प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर भारतीय अर्थविश्वात मोठ्या हालचाली अपेक्षित आहेत. त्यामुळे येणारा काळ मध्यमवर्गीयांच्या नियोजनासाठी आव्हानात्मक ठरू शकतो.
