अमेरिकेच्या नाकेबंदीमुळे इराणवर कच्चे तेल समुद्रात ओतण्याची वेळ; तेल साठवणूक क्षमता संपल्याने युद्ध आणखी पेटण्याची शक्यता
इराण आणि अमेरिका यांच्यातील युद्धाला आता तीन महिन्यांपेक्षा अधिक काळ पूर्ण झाला असून, या संघर्षामुळे संपूर्ण जग संकटात सापडले आहे. जगातील सर्वात महत्त्वाचा सागरी मार्ग असलेली ‘होर्मुजची खाडी’ (Strait of Hormuz) बंद असल्यामुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती गगनाला भिडल्या आहेत आणि संपूर्ण जगासमोर ऊर्जेचे मोठे संकट उभे राहिले आहे. हे युद्ध कोणत्याही परिस्थितीत थांबायला हवे, अशी जगाची इच्छा असतानाच आता हा संघर्ष अधिकच चिघळताना दिसत आहे. इराणने अमेरिकेला थेट इशारा देताना, “होर्मुजची खाडी हाच आमचा अणुबॉम्ब आहे,” असे स्पष्ट शब्दात सुनावले आहे.
अमेरिकेच्या नौदलाने इराणभोवती अत्यंत कडक सागरी नाकेबंदी केली आहे. इराणच्या बंदरांमधून एकही व्यापारी जहाज बाहेर पडू शकत नाहीये. तिथल्या तेल रिफायनरी अजूनही सुरू असल्या, तरी तेलाची साठवणूक करण्याची क्षमता (Storage) आता पूर्णपणे संपली आहे. त्यामुळे इराणवर आपले कच्चे तेल चक्क समुद्रात फेकून देण्याची वेळ आली आहे. ही नाकेबंदी न उठवल्यास गंभीर परिणाम भोगण्याचा इशारा इराणने दिला आहे. इराणच्या संसदेचे उपसभापती अली निकझाद यांनी एका वृत्तवाहिनीला दिलेल्या मुलाखतीत अमेरिकेला थेट आव्हान दिले. ते म्हणाले, “इराणसाठी अणुबॉम्ब म्हणजे दुसरी-तिसरी कोणती गोष्ट नसून होर्मुजची खाडीच आहे. हा आंतरराष्ट्रीय सागरी मार्ग आता यापुढे कधीही पूर्ववत होणार नाही. अमेरिका आपल्या लष्करी ताकदीच्या जोरावर कोणावरही काहीही लादू शकते, तो काळ आता संपला आहे.” अमेरिकेला इराणच्या मागण्या मान्य कराव्याच लागतील, अन्यथा त्यांची दादागिरी चालू दिली जाणार नाही, असेही त्यांनी ठणकावून सांगितले.
या राजकीय युद्धासोबतच सीमेवर प्रत्यक्ष लष्करी कारवाई देखील वेगाने सुरू आहे. अमेरिकेच्या लष्कराने नुकताच एक मोठा दावा केला आहे. होर्मुज खाडीजवळून प्रवास करणाऱ्या अमेरिकन जहाजांना धोका निर्माण करणाऱ्या इराणच्या दोन ड्रोन विमानांना अमेरिकेने पाडल्याचे सांगितले आहे. दरम्यान, इराणने यापूर्वीच इराण आणि कुवेतच्या परिसरात ड्रोन हल्ले करून आपले इरादे स्पष्ट केले होते. त्यामुळे मध्य पूर्वेतील (Middle East) तणाव आता सर्वोच्च पातळीवर पोहोचला आहे.
होर्मुजच्या सामुद्रधुनीतून जगातील एकूण खनिज तेलाच्या पुरवठ्यापैकी तब्बल २० टक्क्यांहून अधिक व्यापार होतो. हा मार्ग बंद झाल्याने कच्च्या तेलाचे दर वाढले असून, युद्ध न थांबल्यास जगाला मोठ्या आर्थिक मंदीचा सामना करावा लागू शकतो, अशी भीती जागतिक अर्थतज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे.
इराणने होर्मुज खाडीला आपला ‘अणुबॉम्ब’ संबोधल्यामुळे हा वाद आता केवळ दोन देशांपुरता मर्यादित राहिलेला नाही. अमेरिकेची लष्करी नाकेबंदी तोडण्यासाठी इराण कोणत्याही थराला जाण्यास तयार असल्याचे या विधानावरून स्पष्ट होत आहे. आता यावर अमेरिका काय पाऊल उचलते आणि जागतिक महासत्ता यावर कसा मार्ग काढतात, याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
