परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबियो यांच्या मे महिन्यातील दिल्ली दौऱ्यात ठरणार चर्चेची दिशा
जागतिक राजकारणाच्या केंद्रस्थानी असलेल्या भारत आणि अमेरिका या दोन महासत्तांमधील तणाव आता संवादाच्या माध्यमातून निवळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांची आगामी जून महिन्यात फ्रान्समध्ये होणाऱ्या ‘G7’ परिषदेदरम्यान भेट होण्याची दाट शक्यता आहे. या महत्त्वपूर्ण भेटीची पूर्वतयारी म्हणून अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री मार्को रुबियो मे महिन्यात दिल्लीचा दौरा करणार आहेत. या दौऱ्यात दोन्ही देशांमधील धोरणात्मक मतभेद दूर करून जूनमधील बैठकीची अंतिम रूपरेषा आखली जाईल. फेब्रुवारी २०२५ नंतर ही या दोन्ही नेत्यांची पहिलीच प्रत्यक्ष भेट असेल, ज्याकडे संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
पंतप्रधान मोदी आणि राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांच्यात अधूनमधून टेलिफोनिक चर्चा होत असली, तरी अलीकडच्या काळात काही मुद्द्यांवरून संबंधांमध्ये गारवा आला होता. ट्रम्प यांनी भारताबद्दल केलेल्या काही नकारात्मक टिप्पण्या आणि त्यांचे वाढते ‘पाकिस्तान प्रेम’ यामुळे कूटनैतिक पातळीवर अंतर पडले होते. मात्र, अमेरिकन प्रशासनावर भारताशी संबंध सुधारण्यासाठी मोठा दबाव आहे. १७ एप्रिल रोजी ट्रम्प यांनी स्वतः “पंतप्रधान मोदी माझे चांगले मित्र आहेत आणि ते उत्तम काम करत आहेत,” असे विधान करून हे अंतर कमी करण्याचे संकेत दिले आहेत. फ्रान्सच्या इव्हियन (Evian) येथे होणाऱ्या या शिखर परिषदेत दोन्ही नेते पश्चिम आशियातील परिस्थिती, समुद्री सुरक्षा आणि प्रादेशिक स्थिरतेवर महत्त्वाची चर्चा करतील.
विशेष म्हणजे, फ्रान्सच्या राष्ट्राध्यक्षांनी पंतप्रधान मोदींना या परिषदेसाठी विशेष निमंत्रण दिले असून, भारत-अमेरिका संबंधांतील हा तणाव निवळण्यासाठी ही भेट ‘संजीवनी’ ठरू शकते. मार्को रुबियो यांचा दिल्ली दौरा या दृष्टीने मैलाचा दगड मानला जात आहे. ट्रम्प यांच्या अनपेक्षित कार्यशैलीमुळे बिघडलेले संबंध पुन्हा रुळावर आणण्याचे मोठे आव्हान आता अमेरिकन परराष्ट्र विभागासमोर आहे. पश्चिम आशियातील वाढती अशांती आणि जागतिक सुरक्षिततेच्या दृष्टीने मोदी-ट्रम्प यांची ही संभाव्य भेट केवळ दोन देशांसाठीच नाही, तर जागतिक शांततेसाठीही अत्यंत निर्णायक ठरणार आहे.
