जुन्या प्रथा आणि बंद गळ्याच्या कोटासारखे ब्रिटिश युगाचे चिन्ह रेल्वेतून हटवले जाणार; सर्व सरकारी पोशाख भारतीय संस्कृतीनुसार बदलण्याचा विचार
भारतीय रेल्वेमध्ये सध्या मोठ्या प्रमाणावर सुधारणा सुरू आहेत आणि त्याचा एक भाग म्हणजे कर्मचाऱ्यांच्या गणवेशात महत्त्वपूर्ण बदल करणे. रेल्वे मंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी शुक्रवारी सांगितले की, ब्रिटिश काळातील बंद गळ्याचा काळा कोट आता औपचारिक गणवेशाचा भाग राहणार नाही.
त्यांच्या मते, व्यवस्थेतील बदल इतकेच महत्त्वाचे नाहीत, तर मानसिकतेतही ‘गुलामीची मानसिकता’ दूर करणे आवश्यक आहे. त्यांनी स्पष्ट केले की कामाच्या पद्धतीतून ते पोशाखापर्यंत, जुन्या ब्रिटिश प्रथा दूर करणे गरजेचे आहे.
हा निर्णय फक्त रेल्वेपुरताच मर्यादित नाही. सरकार विविध क्षेत्रातील जुन्या प्रथा ओळखून त्या बदलण्याच्या तयारीत आहे. यात विद्यापीठांच्या दीक्षांत समारंभातील गाऊन आणि टोपी, तसेच शासकीय अधिकाऱ्यांसाठी औपचारिक कार्यक्रमातील बंद गळ्याचा कोट बदलण्याचा विचारही समाविष्ट आहे. काही राज्यांमध्ये जिल्हाधिकारी, महापौर यांच्यासोबत काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांसाठी अनिवार्य असलेली वर्दीही पुन्हा पाहिली जाणार आहे.
सरकारी सूत्रांनुसार, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सर्व मंत्री आणि वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना ब्रिटिश काळातील जुनी प्रथा ओळखून त्याऐवजी भारतीय संस्कृतीचे प्रतीक असलेले पर्याय सुचवण्याचे निर्देश दिले आहेत. दीक्षांत समारंभांमध्ये गाऊन आणि टोपी वापरण्याची परंपरा हळूहळू कमी होत असली तरी काही ठिकाणी ती अजून सुरू आहे. मात्र उष्ण आणि दमट हवामानात हा पोशाख विद्यार्थ्यांसाठी अस्वस्थ असल्याचे अनेकदा नोंदले गेले आहे.
अधिकाऱ्यांच्या मते, अशा अनेक जुन्या प्रथा साध्या नागरिकांसाठी फारसे लक्षात येत नाहीत, पण चर्चेद्वारे त्यांची ओळख होते. सूत्रांनी अशीही शक्यता वर्तवली आहे की वकिलांच्या पोशाखातही बदल सुचवला जाऊ शकतो. ब्रिटिश कायद्यांनुसार 1961 पासून सुरू असलेला काळा कोट आणि गाऊन हा अधिकार, प्रतिष्ठा आणि न्यायव्यवस्थेबद्दल बांधिलकीचे प्रतीक म्हणून ओळखला जात होता.
