दिवा, दि. २० ऑक्टोबर २०२५: कोकणातील समृद्ध सांस्कृतिक वारसा जपण्याच्या उद्देशाने सिंधुदुर्ग (Sindhudurag) जिल्हा रहिवाशी संघ दिवा शहरने आयोजित केलेल्या दशावतार नाट्यप्रयोगाला कोकणवासियांचा तुफान प्रतिसाद मिळाला. या कार्यक्रमासाठी जय हनुमान पारंपरिक दशावतार नाट्य मंडळ ओरोस सावंतवाडी यांचे पारंपरिक शिव मंगळागौरी नाटक हे सादर करण्यात आले. गेल्या चार वर्षांत दिवा शहरात सिंधुदुर्गवासीयांच्या सांस्कृतिक, सामाजिक आणि शैक्षणिक वारशाला जपण्याचे सातत्यपूर्ण कार्य करणाऱ्या या संघटनेने यंदाही हा कार्यक्रम भव्यतेने साजरा केला. नाट्यप्रयोगात भगवान विष्णूंच्या दहा अवतारांच्या कथांचे चित्रण करणाऱ्या पारंपरिक तमाशावर आधारित हा प्रयोग असून, सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील या शतकानुशतके चालत आलेल्या लोककला परंपरेचा गौरव केला गेला. दशावतार ही कोकणातील एक प्राचीन नाट्यकला आहे, जी कमीतकमी ८०० वर्षांपूर्वी सिंधुदुर्ग आणि उत्तर गोव्यामध्ये सुरू झाली. या कलेची सुरुवात कर्नाटकातील यक्षगाणा नाट्यशैलीवरून प्रेरित होऊन झाली असून, ब्राह्मण आणि देवली (देवदासी) समुदायातील कलाकारांनी ती पुढे नेली. या कलेच्या माध्यमातून पौराणिक कथा, नैतिक शिकवण आणि सामाजिक संदेश लोकांपर्यंत पोहोचवले जातात, ज्यामुळे ग्रामीण भागातील सांस्कृतिक एकता टिकून राहते.
कार्यक्रमाला कोकणवासियांची प्रचंड गर्दी होती. संस्थेच्या संस्थापक व कार्याध्यक्ष उमेश घोगळे यांनी सांगितले, “गेल्या चार वर्षांत आम्ही दिवा शहरात सिंधुदुर्गवासीयांच्या मुळ संस्कृतीला जिवंत ठेवण्यासाठी प्रयत्न केले आहेत. दरवर्षीचा विद्यार्थी गुणगौरव सोहळा हा आमचा प्रमुख उपक्रम असून, त्यात शैक्षणिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रातील उल्लेखनीय कामगिरी करणाऱ्यांचा सन्मान केला जातो. यंदाच्या दशावतार नाट्यप्रयोगाने कोकणातील कलावंतांना व्यासपीठ मिळाले, तर प्रेक्षकांना त्यांच्या मुळाशी जोडले.” घोगळे यांनी संपूर्ण कमिटी, सल्लागार आणि सदस्यांच्या वतीने सर्वांचे आभार मानले. या सोहळ्यात अनेक मान्यवरांचा समावेश होता. मा. उपमहापौर दिवा शिवसेना शहर प्रमुख रमाकांतजी मढवी साहेब, डोंबिवली तालुका प्रमुख महेशभाई पाटील, नगरसेवक दीपक जाधव, विभाग प्रमुख उमेश दादा भगत, भालचंद्र भगत, चरण दादा म्हात्रे, आदेशजी भगत, निलेशजी पाटील, शशिकांतजी पाटील, गुरुनाथ जी पाटील, उद्योजक अनिलजी भगत, ड्रॉ. दादा परब, विजयजी भोईर, कपिल रोडे यांसह स्थानिक राजकीय, सामाजिक आणि व्यावसायिक क्षेत्रातील अनेक दिग्गज उपस्थित होते. हे मान्यवर सिंधुदुर्गवासीयांच्या सांस्कृतिक प्रयत्नांना प्रोत्साहन देण्यासाठी हजर झाले होते.
सिंधुदुर्ग जिल्हा रहिवाशी संघ दिवा शहर ही संघटना २०२३ मध्ये नोंदणीकृत झाली असून, मुंबई उपनगरातील कोकणवासींसाठी एक महत्वाचे केंद्र आहे. सिंधुदुर्ग जिल्हा हा कोकणातील एक सुंदर जिल्हा असून, त्याचे क्षेत्रफळ ५,२०७ चौरस किलोमीटर आहे आणि तो अरबी समुद्राने वेढलेला आहे. येथील पर्यटन स्थळे जसे की जणजीर किल्ला, तारकर्ली बीच आणि सावंतवाडी राजवाडा यामुळे जिल्हा प्रसिद्ध आहे. शहरात स्थलांतरित झालेल्या सिंधुदुर्गवासीयांसाठी ही संघटना गुणवत्तापूर्ण शिक्षण, सामाजिक सेवा आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांद्वारे जोडणी करून ठेवते. यंदाच्या कार्यक्रमाने संघटनेने पुन्हा एकदा आपल्या वचनबद्धतेचे प्रदर्शन केले असून, पुढील वर्षी आणखी भव्य उपक्रम राबवण्याचा निर्धार व्यक्त केला आहे.
कोकणातील सांस्कृतिक वारसा जपण्याच्या या प्रयत्नांना स्थानिक प्रशासन आणि समाजकल्याण संस्थांकडूनही समर्थन मिळत आहे. या कार्यक्रमाने दिवा शहरातील कोकणवासी एकत्र येऊन त्यांच्या मुळांचा गौरव केला, जो भविष्यातील पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरेल.
