अमेरिकन फेडरल रिझर्व्ह व्याजदर वाढवण्याच्या तयारीत; डॉलर मजबूत झाल्याने सोने आणि शेअर बाजारावर दबाव.
जागतिक घडामोडी आणि आखाती युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेत महागाईने गेल्या तीन वर्षांतील सर्व विक्रम मोडीत काढले आहेत. अमेरिकेच्या ‘ब्युरो ऑफ लेबर स्टॅटिस्टिक्स’च्या ताज्या अहवालानुसार, मे महिन्यामध्ये ग्राहक किंमत निर्देशांक (CPI) थेट 4.2% वर पोहोचला आहे. एप्रिल 2023 नंतरची ही सर्वोच्च पातळी असून, अमेरिकेची मध्यवर्ती बँक ज्यावर सर्वाधिक विश्वास ठेवते, ती ‘कोअर पीसीई’ (Core PCE) महागाई देखील 3.4% पर्यंत वाढली आहे. अमेरिकेतील ही परिस्थिती केवळ त्यांच्या देशापुरती मर्यादित नसून, यामुळे भारतासह संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेसमोर मोठे संकट उभे राहिले आहे.
महागाईच्या या राक्षसाला आटोक्यात आणण्यासाठी अमेरिकेची ‘फेडरल रिझर्व्ह’ बँक आता व्याजदरांमध्ये मोठी वाढ करण्याची शक्यता आहे. सध्या हे व्याजदर 3.50% ते 3.75% च्या दरम्यान स्थिर आहेत. मात्र, फेडरल रिझर्व्हचे नवे अध्यक्ष केविन वॉर्श हे महागाईबाबत अत्यंत कडक पावले उचलण्यासाठी ओळखले जातात. त्यामुळे आगामी काळात अमेरिकेत कर्ज महाग होण्याची शक्यता खूप वाढली आहे. वाढत्या महागाईवर नियंत्रण मिळवणे आणि आर्थिक समतोल राखणे हे सध्या त्यांच्यासमोरील सर्वात मोठे आव्हान बनले आहे.
अमेरिकेतील या वाढत्या व्याजदरांचा थेट फटका भारताला बसणार आहे. तिथले व्याजदर वाढल्यामुळे जागतिक बाजारात डॉलर अधिक मजबूत होईल आणि अमेरिकन बॉण्ड्स परदेशी गुंतवणूकदारांसाठी फायद्याचे ठरतील. परिणामी, भारतात गुंतवणूक केलेले परदेशी गुंतवणूकदार (FII) आपला पैसा काढून तो अमेरिकन बाजारात वळवतील. यामुळे भारतीय शेअर बाजारात मोठी पडझड किंवा चढ-उतार पाहायला मिळू शकतात. मजबूत डॉलरमुळे भारतीय रुपया कमजोर होईल आणि त्याचा थेट दबाव सोने-चांदीच्या किमतींवर पडेल. यामुळेच, आता संपूर्ण जगाचे लक्ष फेडरल रिझर्व्हच्या आगामी बैठकीकडे लागले आहे.
