पेट्रोल-डिझेलच्या वाढत्या दरांना मिळणार चाप; मका आणि उसापासून तयार होणाऱ्या स्वदेशी इंधनामुळे शेतकऱ्यांचे दिवस बदलणार
केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांनी नागपूर येथील एका कार्यक्रमात देशाच्या इंधन क्षेत्राचा चेहरामोहरा बदलणारी एक मोठी घोषणा केली आहे. केंद्र सरकारने आता देशात १०० टक्के इथेनॉल इंधनाच्या वापराला हिरवा कंदील दाखवला आहे. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर इराण आणि अमेरिका यांच्यातील संघर्षामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती आणि पेट्रोल-डिझेलचे दर सातत्याने वाढत आहेत. भारत आपल्या इंधनाच्या गरजांसाठी प्रामुख्याने आखाती देशांवर अवलंबून आहे. यावर कायमस्वरूपी आणि स्वस्त पर्याय म्हणून केंद्र सरकारने हे ऐतिहासिक पाऊल उचलले असून, स्वतः नितीन गडकरी यांनी रात्री ८ वाजता यासंबंधीच्या महत्त्वाच्या फाईलवर स्वाक्षरी करून नियमावलीला मंजुरी दिली आहे.
इथेनॉल हे प्रामुख्याने ऊस, मका, तांदूळ आणि शेतीमधील टाकाऊ उपपदार्थांपासून (बायोमास) तयार केले जाणारे एक प्रकारचे अल्कोहोलयुक्त इंधन आहे. हे पूर्णपणे भारतातच तयार होत असल्याने आपल्याला इंधनासाठी इतर कोणत्याही देशावर अवलंबून राहावे लागणार नाही, ज्यामुळे देशाचे कोट्यवधी रुपयांचे परकीय चलन वाचणार आहे. सध्या भारतात ‘E20’ म्हणजेच २० टक्के इथेनॉल आणि ८० टक्के पेट्रोलचे मिश्रण वापरले जात आहे. परंतु, आता १०० टक्के इथेनॉलला मंजुरी मिळाल्यामुळे आगामी दीड ते दोन महिन्यांत टोयोटा, ह्युंदाई आणि एमजी मोटरसारख्या मोठ्या ऑटोमोबाईल कंपन्या त्यांच्या ‘फ्लेक्स-फ्यूल’ (अनेक प्रकारच्या इंधनांवर चालणाऱ्या) कार बाजारात आणणार आहेत.
या इंधनाचा सर्वात मोठा फायदा भारतीय शेतकऱ्यांना होणार आहे, कारण इथेनॉलच्या निर्मितीसाठी लागणारा कच्चा माल थेट शेतकऱ्यांकडून खरेदी केला जाईल आणि इंधनाचा पैसा परदेशात न जाता थेट देशातील बळीराजाच्या खिशात येईल. दरम्यान, १०० टक्के इथेनॉल पूर्णपणे पेट्रोलची जागा कधी घेणार, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. पेट्रोलच्या तुलनेत इथेनॉलची ऊर्जा घनता (Energy Density) काहीशी कमी असते, हा त्याचा एक तांत्रिक उणेपणा आहे. मात्र, महागडे पेट्रोल, डिझेलचे अनिश्चित भविष्य आणि इलेक्ट्रिक वाहनांबाबत ग्राहकांच्या मनात असलेली रेंजची चिंता (Range Anxiety) यावर इथेनॉल हा एक उत्तम आणि पर्यावरणपूरक पर्याय ठरणार आहे. ही व्यवस्था देशभरात पूर्णपणे लागू होण्यासाठी काही काळ लागणार असला, तरी भारताच्या आत्मनिर्भरतेच्या दिशेने हे एक मोठे यश मानले जात आहे.
