एसीची थंडगार हवा आजारपणाला देऊ शकते आमंत्रण; निरोगी राहण्यासाठी डॉक्टरांनी दिला ‘हा’ महत्त्वाचा सल्ला
उन्हाळ्याचा पारा जसा वर चढू लागतो, तशी रात्रीच्या वेळी एसी (AC) वापरणाऱ्यांची संख्या कमालीची वाढते. एसीच्या थंडगार हवेत झोपणे अत्यंत सुखद आणि आरामदायी वाटत असले, तरी रात्रभर त्याचा सुरू असलेला अतिवापर आरोग्यासाठी मोठा विळखा ठरू शकतो. एसी चालू असताना खोलीतील नैसर्गिक ओलावा (Humidity) पूर्णपणे शोषला जातो, ज्याचा थेट फटका आपल्या त्वचेला आणि डोळ्यांना बसतो; यामुळे त्वचा कमालीची कोरडी व निस्तेज पडते आणि डोळ्यांमध्ये जळजळ व ‘ड्राय आयज’ची समस्या निर्माण होते. एवढेच नव्हे, तर अतिथंड हवेमुळे श्वसनमार्गात कफ जमा होऊन सकाळी उठल्यावर घसा खवखवणे, नाक बंद होणे, सायनस आणि जुनी सर्दी उधळणे यांसारखे त्रास डोकं वर काढतात. खूप कमी तापमानात रात्रभर झोपल्याने शरीरातील स्नायू आकुंचन पावतात, ज्यामुळे सकाळी उठताना मान आखडणे, पाठदुखी, कंबरदुखी आणि सांधेदुखी जाणवू लागते, जी विशेषतः संधिवात असलेल्या रुग्णांसाठी त्रासदायक ठरते. याशिवाय, एसीमधील कोरड्या हवेमुळे शरीरात पाण्याचे प्रमाण कमी होऊन डिहायड्रेशन, आळस आणि डोकेदुखीचा त्रास होतो, तसेच शरीराची नैसर्गिक रोगप्रतिकारक शक्ती मंदावून संसर्गाचा धोका वाढतो. जर एसीचे फिल्टर्स वेळेवर साफ केले नाहीत, तर त्यात साचलेली धूळ आणि बुरशी हवेत पसरून दमा व वेगवेगळ्या ॲलर्जी बळावू शकतात.
या सर्व गंभीर दुष्परिणामांपासून स्वतःचा बचाव करण्यासाठी एसी वापरताना काही साधे पण महत्त्वाचे बदल करणे गरजेचे आहे. तज्ज्ञांच्या मते, एसीचे तापमान कधीही अतिशय कमी न ठेवता ते मानवी शरीराला अनुकूल अशा २४°C ते २६°C च्या दरम्यान सेट करावे. रात्रभर एसी अखंड सुरू ठेवण्याऐवजी झोपताना त्यात १ ते २ तासांचा टायमर लावावा, जेणेकरून खोली पुरेशी थंड झाल्यावर मशीन आपोआप बंद होईल आणि शरीराचे तापमानही संतुलित राहील. एसीच्या हवेचा थेट झोत अंगावर किंवा तोंडावर येणार नाही अशा पद्धतीने त्याचे ‘स्विंग्स’ सेट करावेत. तसेच, खोलीतील कोरडेपणा कमी करून हवेतील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी एसी सुरू असताना खोलीच्या एका कोपऱ्यात पाण्याने भरलेले भांडे ठेवावे किंवा ह्युमिडिफायरचा वापर करावा. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, श्वसनसंस्थेचे आरोग्य निरोगी राखण्यासाठी एसीचे फिल्टर्स दर १५ दिवसांनी घरीच स्वच्छ करावेत आणि ठराविक काळाने तज्ज्ञांकडून एसीची नियमित सर्व्हिसिंग करून घ्यावी, जेणेकरून उन्हाळ्यातील उकाड्यापासून आरामही मिळेल आणि आरोग्यही सुरक्षित राहील.
