केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाच्या अकार्यक्षमतेचा फटका कोट्यवधी तरुणांना; राज्य पातळीवरही CET कडून चुकांची मालिका सुरूच
‘पढेगा इंडिया, तो बढेगा इंडिया’ या केवळ घोषणा उरल्या असून आज देशातील शिक्षण व्यवस्था आणि परीक्षा पद्धती पूर्णपणे कोलमडून पडल्याचे चित्र आहे. प्रामाणिकपणे अभ्यास करणाऱ्या कोट्यवधी विद्यार्थ्यांचे भविष्य आज अंधारात असून केंद्रीय शिक्षण मंत्रालय आणि परीक्षा घेणाऱ्या यंत्रणा देशात एक परीक्षा सुद्धा सुरळीत पार पाडू शकत नसल्याचे समोर आले आहे. डॉक्टर बनण्याचे स्वप्न पाहणाऱ्या २० ते २५ लाख विद्यार्थ्यांचे भविष्य ठरवणारी ‘NEET’ परीक्षा असो, देशातील सर्वात मोठे शिक्षण मंडळ ‘CBSE’ असो, की गरिबांच्या मुलांसाठी असणारी ‘SSC GD’ परीक्षा असो—सगळीकडेच गोंधळ आणि ढिसाळ कारभाराचा कळस पाहायला मिळत आहे. या परीक्षांच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले असून केंद्रीय संस्था या पेपर माफियांसमोर हतबल झाल्याचे दिसत आहे.
दरवर्षी लाखो विद्यार्थी रात्रं-दिवस एक करून, पालकांच्या रक्ताचे पाणी करून वैद्यकीय शिक्षणासाठी ‘NEET’ परीक्षेची तयारी करतात. मात्र, ज्या परीक्षेची सुरक्षा अत्यंत कडक असायला हवी, तिथं परीक्षा सुरू होण्यापूर्वीच पेपर लीक होऊन थेट बाजारात विकला जात असल्याच्या धक्कादायक घटना समोर आल्या आहेत. विद्यार्थ्यांमध्ये पसरलेला असंतोष आणि कोर्टातील याचिकांनंतर अखेर शिक्षण मंत्रालयाला नामुश्की पत्करत परीक्षा पुढे ढकलावी लागली. दिवसाचे १४-१४ तास अभ्यास करणाऱ्या गुणवंत विद्यार्थ्यांच्या प्रामाणिकपणाची ही सरळ-सरळ गळती असून राष्ट्रीय परीक्षा यंत्रणा (NTA) या पेपर माफियांसमोर पूर्णपणे हतबल झाल्याचा आरोप होत आहे.
दुसरीकडे, CBSE च्या निकालांमध्ये सॉफ्टवेअरचे मोठे घोळ आणि गुणांची अजब देवाणघेवाण समोर आली आहे. दिल्लीतील ‘वेदांत’ आणि ‘संजना’ यांसारख्या सामान्य विद्यार्थ्यांनी जेव्हा त्यांच्या गुणांवर आणि उत्तरपत्रिकांवर कायदेशीर प्रश्न उपस्थित केले, तेव्हा त्यांना न्याय मिळण्याऐवजी सोशल मीडियावर प्रचंड ट्रोलिंग आणि मानसिक छळाला सामोरं जावं लागलं. धक्कादायक बाब म्हणजे, ज्या विद्यार्थ्यांनी गुण पडताळणीसाठी ‘फोटोकॉपी’ मागवली, त्यांना दुसऱ्याच विद्यार्थ्यांची उत्तरपत्रिका अपलोड केल्याचे दिसून आले. उत्तरपत्रिकेच्या पहिल्या पानावरील वैयक्तिक माहिती योग्य, पण आतले हस्ताक्षर दुसऱ्याचेच असल्याचे पुरावे उघडकीस आले आहेत. तसेच, निकालाच्या पडताळणीसाठीचे अधिकृत पोर्टल वारंवार क्रॅश होणे, सर्व्हर डाऊन होणे आणि डिजिटल कॉपीतील पाने गहाळ असणे, अशा ढिसाळ त्रुटींमुळे या नामांकित बोर्डाची कार्यक्षमता चव्हाट्यावर आली आहे.
शेती आणि मजुरी करणाऱ्या गरीब कुटुंबातील मुले निमलष्करी दलात भरती होऊन देशाची सेवा करण्यासाठी ‘SSC GD’ ची परीक्षा देतात. अनेक तरुण मैलोनमैल प्रवास करून, उपाशीपोटी परीक्षा केंद्रावर पोहोचले. मात्र, तिथे कम्प्युटर न चालल्यामुळे आणि सर्व्हर क्रॅश झाल्यामुळे प्रचंड गोंधळ उडाला. संतप्त उमेदवारांनी केंद्रावर तोडफोड केली आणि अखेर परीक्षा रद्द करून पुढे ढकलण्याची वेळ आली. एक मजबूत आयटी इन्फ्रास्ट्रक्चर तयार न करू शकल्यामुळे या गरीब मुलांचा प्रवासखर्च, वेळ आणि आत्मविश्वास कायमचा तुटून गेला आहे.
राज्य पातळीवरही तोच गोंधळ:** हा सावळागोंधळ केवळ केंद्रीय स्तरावरच मर्यादित नाही, तर राज्य पातळीवरही सुरू आहे. राज्य सामायिक प्रवेश परीक्षा कक्ष (CET) ने ‘PCB CET 2026’ मधील प्रश्नोत्तरांवरील विद्यार्थ्यांचे आक्षेप मान्य करत ‘उत्तरतालिकेत’ (Answer Key) ऐनवेळी बदल केले आहेत. कोणत्या प्रश्नाला किती गुण द्यायचे, हे परीक्षा घेणाऱ्या यंत्रणेलाच ठाऊक नसल्यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये गोंधळाचे वातावरण आहे.
शिक्षण मंत्रालयाचे प्राधान्य दर्जेदार आणि पारदर्शक परीक्षा देण्याऐवजी केवळ राजकीय हेतूंवर असल्याचा आरोप तज्ज्ञांकडून केला जात आहे. पैसा देऊन नोकऱ्या आणि जागा मिळणार असतील, तर गुणवत्तेची किंमत काय? अकार्यक्षम लोक व्यवस्थेत आले तर देशाचा विकास कसा होणार? आपण ‘विश्वगुरू’ बनण्याच्या गोष्टी करत असताना, देशातील सर्वात मोठ्या परीक्षांच्या या अकार्यक्षमतेवर जबाबदार मंत्र्यांकडून किंवा प्रधानमंत्र्यांकडून केवळ ‘समिती नेमू’ या आश्वासनाव्यतिरिक्त कोणतीही ठोस कृती होताना दिसत नाही, हीच आजची सर्वात मोठी शोकांतिका आहे.
