‘अमेरिकेच्या भरवशावर बसू शकत नाही’; इराण संकटामुळे अमेरिकेचे दुर्लक्ष होताच युक्रेनने रशियासमोर टाकला वाटाघाटीचा प्रस्ताव
गेल्या चार वर्षांपासून सुरू असलेल्या रशिया-युक्रेन युद्धाला आता अत्यंत अनपेक्षित आणि ऐतिहासिक कलाटणी मिळण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. आंतरराष्ट्रीय राजकारणातील बदलत्या समीकरणांमुळे युक्रेनचे अध्यक्ष व्हलोडिमिर झेलेंस्की यांनी एक मोठा निर्णय घेत रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांना थेट पत्र लिहिले आहे. या चार वर्षांच्या भीषण संघर्षामध्ये पहिल्यांदाच युक्रेनने रशियासोबत कोणत्याही तिसऱ्या देशाच्या मध्यस्थीशिवाय समोरासमोर बसून थेट चर्चा करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे.
झेलेंस्की यांनी या पत्रात पुतिन यांना चर्चेची तारीख निश्चित करण्याचे आवाहन केले असून, ही ऐतिहासिक बैठक कीव, मॉस्को, तुर्की किंवा मध्य पूर्वेतील कोणत्याही सोयीस्कर देशात घेण्याची तयारी दर्शवली आहे. या युद्धाचा अंतिम तोडगा केवळ या दोन देशांचे प्रमुखच काढू शकतात, अशी कबुलीही त्यांनी दिली आहे.
सुरुवातीच्या काळात अमेरिकेच्या मदतीवर आणि मध्यस्थीवर विसंबून राहणाऱ्या युक्रेनने आता थेट भूमिका बदलली आहे. याला कारणीभूत ठरली आहे अमेरिका आणि इराणमधील बिघडलेली परिस्थिती. खालील मुद्द्यांवरून हे स्पष्ट होते:
इराणसोबतच्या संघर्षामुळे अमेरिकेची स्वतःचीच मोठी कोंडी झाली असून, त्यांचे पूर्ण लक्ष आता मध्य पूर्वेतील युद्धावर केंद्रित आहे. अमेरिकेवर मोठा अंतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय दबाव असल्याने त्यांच्याकडे रशिया-युक्रेन वादासाठी वेळ उरलेला नाही. “अमेरिकेच्या भरवशावर आता हातावर हात धरून बसण्यात काहीच अर्थ नाही,” अशा शब्दांत झेलेंस्की यांनी आपली हताशता व्यक्त केली आहे.
या पत्रासोबतच झेलेंस्की यांनी रशियावर काही गंभीर आरोपही केले आहेत. त्यांनी दावा केला आहे की, रशिया देखील या प्रदीर्घ युद्धाला कंटाळला असून, त्यांनाही याची मोठी किंमत मोजावी लागत आहे. गेल्या अवघ्या एका महिन्यात रशियाचे तब्बल ३० हजार सैनिक मारले गेल्याचा खळबळजनक दावा त्यांनी केला. थेट वाटाघाटी सुरू होण्यापूर्वी दोन्ही बाजूंनी पूर्णपणे युद्धविराम (Ceasefire) पाळला पाहिजे. तसेच रशियाच्या तुरुंगात बंद असलेल्या सर्व युक्रेनियन नागरिकांना तात्काळ मुक्त करण्यात यावे, अशी मागणी युक्रेनने केली आहे.
आता युक्रेनच्या या अचानक बदललेल्या मऊ भूमिकेवर आणि थेट चर्चेच्या प्रस्तावावर रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन काय पाऊल उचलतात, याकडे संपूर्ण जगाचे डोळे लागले आहेत.
