क्षयरोग (टीबी) हा भारतातील एक गंभीर संसर्गजन्य आजार असून आजही लाखो लोकांना त्याचा फटका बसत आहे. मात्र, वेळेवर निदान, नियमित आणि पूर्ण उपचार तसेच काही सोप्या प्रतिबंधात्मक उपायांच्या मदतीने हा आजार नियंत्रणात आणता येऊ शकतो, असे आरोग्य तज्ज्ञांचे मत आहे.
जागतिक आरोग्य संघटनेच्या अहवालानुसार, जगातील सर्वाधिक टीबी रुग्ण भारतात आढळतात. 2020 मध्ये जागतिक पातळीवरील एकूण रुग्णांपैकी सुमारे 27 टक्के रुग्ण भारतात होते. त्यामुळे हा आजार सार्वजनिक आरोग्यासाठी मोठे आव्हान ठरत आहे.
टीबी हा जीवाणूंमुळे होणारा आजार असून तो मुख्यतः फुफ्फुसांवर परिणाम करतो. काही वेळा मेंदू, मणका किंवा मूत्रपिंडावरही त्याचा परिणाम होऊ शकतो. संक्रमित व्यक्ती खोकताना किंवा शिंकताना हा आजार हवेतून पसरतो. उपचार वेळेवर न घेतल्यास तो धोकादायक ठरू शकतो, परंतु योग्य औषधोपचार केल्यास तो पूर्णपणे बरा होऊ शकतो.
सतत खोकला, ताप, वजन घटणे किंवा थकवा अशी लक्षणे दिसल्यास त्वरित वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे. टीबीच्या उपचारासाठी दीर्घकाळ औषधे घ्यावी लागतात, त्यामुळे उपचार मध्येच थांबवणे टाळणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. याशिवाय, खोकताना तोंड झाकणे, स्वच्छता राखणे, घरात हवा खेळती ठेवणे, संतुलित आहार घेणे आणि पुरेशी झोप घेणे या सवयींमुळे रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते. तसेच, संक्रमित व्यक्तींनी मास्क वापरल्यास संसर्गाचा धोका कमी होऊ शकतो.
