व्हिटॅमिन B12 अभाव, तणाव आणि चुकीची जीवनशैली ठरत आहेत अकाली पांढऱ्या केसांचे मुख्य कारण
आजकाल तरुण वयातच पांढरे केस येण्याची समस्या अनेकांना भेडसावत आहे. हे पांढरे केस लपवण्यासाठी बहुतांश लोक मेंदी किंवा केमिकल डाईचा आधार घेतात, मात्र या उपायांनी समस्या मुळापासून सुटत नाही. आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते, अकाली पांढऱ्या केसांमागे केवळ वय नव्हे, तर शरीरातील काही पोषक तत्त्वांची कमतरता जबाबदार असते. विशेषतः व्हिटॅमिन B12 ची कमतरता केस लवकर पांढरे होण्यामागील एक मोठे कारण मानली जाते.
केस पांढरे होण्यामागचे शास्त्रीय कारण
केसांचा नैसर्गिक रंग ‘मेलॅनिन’ या रंगद्रव्यावर अवलंबून असतो. वयानुसार मेलॅनिन तयार करणाऱ्या पेशींची कार्यक्षमता कमी होते आणि केस करडे किंवा पांढरे होतात. मात्र आजच्या धावपळीच्या जीवनशैलीमुळे ही प्रक्रिया लवकर सुरू होताना दिसते. शरीरात व्हिटॅमिन B12 ची कमतरता झाल्यास मेलॅनिनचे उत्पादन घटते आणि त्यामुळे केस अकाली पांढरे होऊ लागतात.
अनुवंशिकता आणि आरोग्याचाही परिणाम
जर आई-वडिलांना लवकर पांढरे केस आले असतील, तर ही समस्या पुढील पिढीतही दिसून येऊ शकते. याशिवाय थायरॉईडसारखे हार्मोनल विकार, काही दीर्घकालीन आजार आणि औषधांचा परिणामही केसांच्या रंगावर होतो. मानसिक तणाव, चिंता, नैराश्य आणि झोपेचा अभाव यामुळे शरीरातील पोषण संतुलन बिघडते, ज्याचा थेट परिणाम केसांच्या आरोग्यावर होतो.
चुकीचा आहार आणि सवयी ठरतात घातक
असंतुलित आहार, जंक फूडचे अतिसेवन, धूम्रपान आणि मद्यपान यामुळे शरीरात ऑक्सिडेटिव्ह ताण वाढतो. तसेच वारंवार केमिकल शॅम्पू, हेअर कलर, स्ट्रेटनिंग आणि इतर रासायनिक उपचार केल्यास केसांची मुळे कमकुवत होतात आणि केस पांढरे होण्याची प्रक्रिया वेगाने होते.
व्हिटॅमिन B12 कुठून मिळवावे?
व्हिटॅमिन B12 लाल रक्तपेशी आणि मज्जासंस्थेसाठी अत्यंत आवश्यक आहे. याच्या कमतरतेमुळे केस कमकुवत होतात आणि अकाली पांढरे होतात. अंडी, दूध, दही, चीज, मासे, मांस आणि मशरूम यांसारखे पदार्थ व्हिटॅमिन B12 चे उत्तम स्रोत आहेत. शाकाहारी व्यक्तींनी डॉक्टरांच्या सल्ल्याने पूरक आहार घेणेही उपयुक्त ठरू शकते.
पांढरे केस टाळण्यासाठी काय करावे?
केवळ एक व्हिटॅमिन नव्हे, तर संपूर्ण संतुलित आहार केसांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचा आहे. दररोज हिरव्या भाज्या, फळे, प्रथिनेयुक्त पदार्थ खा, भरपूर पाणी प्या आणि तणावापासून दूर राहा. नियमित व्यायाम, पुरेशी झोप आणि निरोगी जीवनशैलीमुळे केस मजबूत राहतात आणि त्यांचा नैसर्गिक रंग अधिक काळ टिकून राहतो.
