फक्त गुण महत्त्वाचे नाहीत, तर ओळखा मुलांमधील सुप्त गुण; पालकांनो, करिअर निवडीचा ‘हा’ जुना फॉर्म्युला आता बदला
‘दहावी झाली की बघू’ ही मानसिकता आता कालबाह्य ठरत आहे. स्पर्धेच्या या युगात करिअरची निवड करणे म्हणजे केवळ सायन्स, कॉमर्स की आर्ट्स यातील एक पर्याय निवडणे नव्हे, तर ती स्वतःच्या क्षमतांची ओळख करून घेणे आहे. अनेकदा विद्यार्थी दहावीच्या निकालाच्या दबावाखाली चुकीचा निर्णय घेतात आणि नंतर पश्चात्ताप करतात. म्हणूनच शिक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञ आता एक नवा मंत्र देत आहेत: “करिअर नियोजन दहावीनंतर नाही, तर दहावीपूर्वीच!” जर मुलांनी आठवी किंवा नववीपासूनच त्यांच्या आवडीच्या क्षेत्राचा शोध घेतला, तर त्यांना भविष्यातील आव्हानांना सामोरे जाण्यासाठी पुरेसा वेळ मिळतो.
विज्ञानानुसार, सहावी ते आठवी हा वयोगट मुलांच्या कौशल्यांचा विकास होण्यासाठी अत्यंत पोषक असतो. या काळात जर त्यांना विविध क्षेत्रांची ओळख करून दिली, तर त्यांना स्वतःचा कल (Aptitude) समजण्यास मदत होते. एखाद्या विद्यार्थ्याला इंजिनिअर व्हायचे असेल किंवा चित्रकार, त्या दृष्टीने लागणारी पूर्वतयारी तो लवकर सुरू करू शकतो. यामुळे केवळ अभ्यासाचा ताण कमी होत नाही, तर विद्यार्थ्यांमध्ये एक प्रकारचे ‘व्हिजन’ तयार होते. जेव्हा ध्येय स्पष्ट असते, तेव्हा अभ्यासातील गोडी आपोआप वाढते आणि मोठ्या महाविद्यालयांमधील प्रवेशाची शर्यत सोपी वाटते.
या संपूर्ण प्रक्रियेत पालकांची भूमिका ही एका मार्गदर्शकाची (Mentor) असावी, ना की निर्णय लादणाऱ्या व्यक्तीची. मुलांवर स्वतःची स्वप्ने लादण्यापेक्षा, त्यांच्यातील कल्पकता कशात आहे हे पाहणे गरजेचे आहे. योग्य वेळी मिळालेले व्यावसायिक मार्गदर्शन (Career Counselling) मुलांचा आत्मविश्वास वाढवते आणि त्यांना ‘गर्दीचा’ हिस्सा बनण्याऐवजी स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण करण्यास प्रवृत्त करते. थोडक्यात सांगायचे तर, करिअर ही धावण्याची शर्यत नसून, योग्य वेळी घेतलेली योग्य दिशा आहे.
