तेजीच्या बाजारात मल्टी-कॅप फंडांनी दिला बंपर परतावा; जोखीम आणि उद्दिष्टे पाहूनच गुंतवणूक करण्याचा तज्ज्ञांचा सल्ला
नवीन आणि अनुभवी म्युच्युअल फंड गुंतवणूकदारांमध्ये नेहमीच ‘मल्टी-कॅप’ की ‘फ्लेक्सी-कॅप’ असा संभ्रम पाहायला मिळतो. सध्याच्या शेअर बाजारातील ऐतिहासिक तेजीच्या काळात मल्टी-कॅप फंडांनी परताव्याच्या बाबतीत फ्लेक्सी-कॅप फंडांना स्पष्टपणे मागे टाकले आहे. नुकत्याच समोर आलेल्या आकडेवारीनुसार, गेल्या १, ३ आणि ५ वर्षांच्या सरासरी परताव्याचा विचार केला, तर मल्टी-कॅप फंड अधिक सरस ठरले आहेत. याचे मुख्य कारण म्हणजे मिडकॅप आणि स्मॉलकॅप शेअर्समध्ये आलेली अभूतपूर्व रॅली, ज्याचा थेट फायदा मल्टी-कॅप पोर्टफोलिओला मिळाला.
सेबीच्या (SEBI) नियमांनुसार, मल्टी-कॅप फंडांना लार्ज-कॅप, मिड-कॅप आणि स्मॉल-कॅप अशा तिन्ही प्रकारच्या शेअर्समध्ये प्रत्येकी किमान २५ टक्के गुंतवणूक करणे बंधनकारक असते. यामुळे गुंतवणूकदारांना नियमांवर आधारित एक संतुलित एक्सपोजर मिळते. याउलट, फ्लेक्सी-कॅप फंडामध्ये फंड मॅनेजरला बाजाराच्या स्थितीनुसार गुंतवणूक बदलण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य असते. मंदीच्या किंवा अस्थिरतेच्या काळात फंड मॅनेजर आपला मोठा निधी सुरक्षित मानल्या जाणाऱ्या लार्ज-कॅप शेअर्समध्ये वळवू शकतात, ज्यामुळे गुंतवणूकदारांचे नुकसान मर्यादित राहते आणि पोर्टफोलिओला स्थिरता मिळते.
मल्टी-कॅप विरुद्ध फ्लेक्सी-कॅप: प्रमुख फरक
| वैशिष्ट्ये | मल्टी-कॅप फंड (Multi-Cap) | फ्लेक्सी-कॅप फंड (Flexi-Cap) |
|---|---|---|
| गुंतवणुकीचे नियम | लार्ज, मिड आणि स्मॉल कॅपमध्ये किमान २५% अनिवार्य. | फंड मॅनेजरला गरजेनुसार कुठेही गुंतवणूक करण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य. |
| सध्याची कामगिरी | मिडकॅप-स्मॉलकॅप रॅलीमुळे उच्च परतावा. | बाजाराच्या चढ-उतारात स्थिर कामगिरी. |
| जोखीम पातळी | स्मॉलकॅपच्या जास्त प्रमाणामुळे उच्च जोखीम. | लवचिक धोरणामुळे तुलनेने कमी जोखीम. |
तज्ज्ञांच्या मते, मल्टी-कॅप फंडात जास्त परताव्याची शक्यता असली तरी त्यासोबतच अस्थिरतेची जोखीमही मोठी असते. त्यामुळे ज्या गुंतवणूकदारांचे उद्दिष्ट ७ ते १० वर्षे किंवा त्याहून अधिक कालावधीचे आहे आणि जे बाजारातील मोठे चढ-उतार सहन करू शकतात, त्यांच्यासाठी मल्टी-कॅप हा एक उत्तम पर्याय ठरू शकतो. दुसरीकडे, ज्यांना दीर्घ मुदतीत कमी जोखमीसह स्थिर संपत्ती निर्माण करायची आहे, त्यांच्यासाठी फ्लेक्सी-कॅप अधिक सोयीस्कर मानला जातो. केवळ जुना परतावा न पाहता फंडाचा ट्रॅक रेकॉर्ड, फंड मॅनेजरचा अनुभव आणि स्वतःची आर्थिक उद्दिष्टे तपासूनच अंतिम निर्णय घ्यावा, कारण म्युच्युअल फंड गुंतवणूक ही नेहमीच बाजारच्या जोखमीच्या अधीन असते.
