इस्ट्रोजेनच्या चढ-उतारांमुळे महिलांमध्ये मायग्रेन तीव्र; योग्य जीवनशैली, आयुर्वेदिक उपाय आणि वैद्यकीय सल्ल्याने प्रभावी नियंत्रण शक्य
मायग्रेन हा केवळ डोकेदुखीचा त्रास नसून अनेक महिलांसाठी तो दैनंदिन आयुष्य विस्कळीत करणारा ठरतो. विशेषतः रजोनिवृत्तीच्या काळात अनेक स्त्रियांमध्ये मायग्रेनची वारंवारता आणि तीव्रता वाढताना दिसते. शरीरातील हार्मोन्समध्ये होणारे बदल, विशेषतः इस्ट्रोजेनची पातळी घटल्यामुळे, मायग्रेनचे झटके अधिक तीव्र होण्याची शक्यता वाढते.
मासिक पाळीशी संबंधित मायग्रेन इतर प्रकारांपेक्षा अधिक वेदनादायक आणि उपचारांना कठीण असतात. पेरीमेनोपॉज आणि रजोनिवृत्तीच्या टप्प्यात हार्मोनल अस्थिरतेमुळे हे मायग्रेन अधिक वेळा जाणवू शकतात. यासोबतच मानसिक तणाव, झोपेचा अभाव किंवा अति झोप, निर्जलीकरण, आहारातील काही घटक आणि बाह्य उत्तेजक कारणेही मायग्रेन वाढवू शकतात.
कुटुंबात मायग्रेनचा इतिहास असल्यास हा त्रास होण्याची शक्यता अधिक असते. चहा-कॉफीचे अतिसेवन, अल्कोहोल (विशेषतः रेड वाईन), कृत्रिम फ्लेवर्स असलेले पदार्थ, जास्त वेळ उपाशी राहणे, प्रखर प्रकाश, मोठा आवाज किंवा तीव्र वास यांमुळे मायग्रेनचा झटका येऊ शकतो. मेंदूतील रसायनांचे असंतुलन आणि हे बाह्य घटक एकत्र आल्यावर मायग्रेन सुरू होतो.
तज्ज्ञांच्या मते, रजोनिवृत्ती हा स्त्रीच्या आयुष्यातील नैसर्गिक टप्पा आहे. या काळात मायग्रेन समजून घेणे, त्याचे ट्रिगर ओळखणे आणि समग्र उपचार पद्धती स्वीकारणे महत्त्वाचे ठरते. आयुर्वेदिक उपाय, योग्य जीवनशैली आणि वैद्यकीय सल्ला यांचा योग्य मेळ घातल्यास मायग्रेनवर प्रभावी नियंत्रण मिळवता येऊ शकते.
आयुर्वेदात अभ्यंग (स्वतः तेलाने मालिश), शिरोधारा यांसारख्या उपचारांनी तणाव कमी होऊन मायग्रेनची लक्षणे सौम्य होऊ शकतात. मायग्रेन डायरी ठेवल्यास कोणत्या गोष्टींमुळे त्रास वाढतो हे ओळखणे सोपे जाते. तसेच तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन औषधोपचार किंवा संप्रेरक थेरपीचा विचार करणे आवश्यक आहे.
योग्य आहार, पुरेशी झोप, तणाव व्यवस्थापन आणि काही निवडक हर्बल पूरक पदार्थांच्या मदतीने रजोनिवृत्तीच्या काळातील मायग्रेन अधिक चांगल्या प्रकारे हाताळता येऊ शकतो. योग्य माहिती आणि काळजी घेतल्यास महिलांना या नव्या टप्प्याकडे आत्मविश्वासाने पुढे जाता येईल.
