इतर सणांपेक्षा वेगळी परंपरा; हिवाळा, सूर्यपूजा आणि लोकश्रद्धांचा खास संगम
साधारणतः सण-उत्सवांच्या दिवशी काळे कपडे घालणं अनेक ठिकाणी अशुभ मानलं जातं. मात्र मकर संक्रांतीच्या बाबतीत ही धारणा पूर्णपणे वेगळी आहे. महाराष्ट्रासह देशातील अनेक भागांत संक्रांतीच्या दिवशी खास करून काळे कपडे परिधान करण्याची जुनी परंपरा आजही टिकून आहे. यामागे केवळ श्रद्धाच नाही, तर निसर्ग आणि विज्ञानाचाही महत्त्वाचा वाटा आहे.
मकर संक्रांत जानेवारी महिन्यात साजरी केली जाते, जो हिवाळ्याचा सर्वात कडाक्याचा काळ मानला जातो. काळा रंग सूर्यकिरण अधिक प्रमाणात शोषून घेतो, त्यामुळे शरीराला उब मिळते. ग्रामीण भागात थंडी जास्त असल्याने उष्णता टिकवण्यासाठी संक्रांतीला काळे कपडे घालण्याची प्रथा रूढ झाली, असं मानलं जातं.
संक्रांत म्हणजे सूर्याचं उत्तरायण सुरू होणं. या दिवशी सूर्यपूजेला विशेष महत्त्व असतं. काळा रंग सूर्याची ऊर्जा अधिक प्रमाणात ग्रहण करतो, त्यामुळे शरीरात सकारात्मक ऊर्जा प्रवेश करते, अशी श्रद्धा आहे. त्यामुळे अनेक जण संक्रांतीला काळे कपडे घालणं शुभ मानतात.
लोकसमजुतीनुसार हिवाळ्यात वातावरणात नकारात्मक ऊर्जा वाढते. काळा रंग ही नकारात्मकता शोषून घेतो किंवा दूर ठेवतो, असं मानलं जातं. त्यामुळे संक्रमणकाळ असलेल्या संक्रांतीच्या दिवशी काळे कपडे संरक्षणात्मक ठरतात, अशी धारणा आहे.
महाराष्ट्रातील अनेक ग्रामीण भागांत संक्रांतीला काळी साडी, काळी चोळी किंवा काळा कुर्ता घालण्याची परंपरा आजही पाहायला मिळते. यावरून काळ्या रंगाला निषिद्ध मानण्यापेक्षा, तो प्रादेशिक आणि सामाजिक परंपरेनुसार स्वीकारला जातो, हे स्पष्ट होतं.
एकूणच पाहिलं तर मकर संक्रांतीला काळे कपडे घालणं ही केवळ अंधश्रद्धा नसून, हवामान, सूर्यपूजा आणि स्थानिक परंपरा यांचा सुंदर संगम आहे. म्हणूनच या सणाला काळ्या रंगाला एक वेगळंच, शुभ स्थान मिळालेलं दिसून येतं.
