आरोग्यासाठी वरदान असलेला गूळ हिवाळ्यात खराब होऊ नये यासाठी जाणून घ्या सोप्या आणि प्रभावी टिप्स
गूळ हा केवळ चवीला गोड नाही तर आरोग्यासाठीही अत्यंत उपयुक्त असा नैसर्गिक पदार्थ आहे. विशेषतः हिवाळ्यात गूळ खाल्ल्याने शरीराला उष्णता मिळते, रोगप्रतिकारशक्ती वाढते आणि अनेक हंगामी आजारांपासून संरक्षण मिळते. त्यामुळेच बहुतेक घरांमध्ये चहा, लाडू, मिठाई अशा विविध पदार्थांमध्ये गुळाचा वापर मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. मात्र थंड आणि कोरड्या हवामानात गूळ लवकर कडक होणे, कोरडा पडणे किंवा दगडासारखा घट्ट होणे ही अनेकांची सामान्य तक्रार असते. अशा वेळी गूळ तोडणे किंवा विरघळवणे खूप कठीण जाते.
तापमानात होणारी घट आणि हवेतला कोरडेपणा यामुळे मऊ गूळ पटकन आपली नैसर्गिक ओल गमावतो. त्यामुळे त्याचा वापर त्रासदायक ठरतो. तुम्हालाही हीच समस्या भेडसावत असेल, तर काळजी करण्याची गरज नाही. हिवाळ्यात गूळ खराब होऊ नये, चिकट किंवा कडक होऊ नये यासाठी काही सोप्या आणि प्रभावी उपायांचा अवलंब करता येतो.
गूळ हा पोषणमूल्यांनी समृद्ध असा गोड पदार्थ आहे. त्यामध्ये लोह, कॅल्शियम, पोटॅशियम, मॅग्नेशियम आणि फॉस्फरस यांसारखी महत्त्वाची खनिजे मुबलक प्रमाणात असतात. त्यामुळे रक्तातील हिमोग्लोबिन वाढण्यास मदत होते आणि रक्तक्षय टाळता येतो. गूळ खाल्ल्याने शरीराला त्वरित ऊर्जा मिळते, थकवा कमी होतो आणि कामाची क्षमता वाढते. हिवाळ्यात गूळ शरीराला उब देतो, त्यामुळे सर्दी, खोकला आणि थंडीपासून नैसर्गिक संरक्षण मिळते.
पचनसंस्थेसाठीही गूळ फायदेशीर मानला जातो. जेवणानंतर थोडा गूळ खाल्ल्यास पचनक्रिया सुधारते आणि पोट साफ राहण्यास मदत होते. गुळातील अँटिऑक्सिडंट्स शरीरातील विषारी घटक बाहेर टाकण्यास मदत करतात, ज्यामुळे यकृत आणि संपूर्ण शरीराची स्वच्छता होते. श्वसनसंस्थेच्या दृष्टीनेही गूळ उपयुक्त असून दमा, खोकला आणि घसा दुखण्यासारख्या त्रासांवर आराम मिळतो.
महिलांसाठी गूळ विशेष लाभदायक मानला जातो. मासिक पाळीतील वेदना कमी करणे, हार्मोन्सचे संतुलन राखणे, त्वचा निरोगी ठेवणे आणि केस मजबूत करणे यासाठी गूळ मदत करतो. मात्र मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी गुळाचे सेवन मर्यादित प्रमाणात आणि डॉक्टरांच्या सल्ल्यानेच करावे.
हिवाळ्यात गूळ टिकवण्यासाठी 5 सोप्या टिप्स
- गूळ नेहमी पूर्णपणे हवाबंद काचेच्या किंवा स्टेनलेस स्टीलच्या डब्यात साठवा. त्यामुळे ओलावा आत जाणार नाही आणि चव टिकून राहील.
- प्लास्टिकच्या डब्यांचा वापर टाळा, कारण त्यामधून ओलावा बाहेर पडून गूळ खराब होऊ शकतो.
- गूळ ओला किंवा चिकट झाला असल्यास काही वेळ उन्हात ठेवा. त्यामुळे अतिरिक्त ओलावा निघून जाईल.
- गूळ मोठ्या गोळ्यात न ठेवता लहान तुकड्यांमध्ये साठवा. यामुळे तो लवकर कडक होत नाही आणि वापरण्यास सोपा राहतो.
- गुळाच्या डब्यात तमालपत्र किंवा लवंग ठेवल्यास चिकटपणा येत नाही, कीटकांपासून संरक्षण मिळते आणि सुगंध टिकतो.
याशिवाय गूळ फ्रीजमध्ये ठेवल्यास तो कडक होण्यापासून वाचतो आणि त्यामध्ये चिकटपणा येत नाही.
अति सेवन टाळणे गरजेचे
गूळ नैसर्गिक असला तरी त्याचे अति सेवन आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. गुळामध्ये साखरेचे प्रमाण जास्त असल्याने जास्त प्रमाणात खाल्ल्यास वजन वाढू शकते. उष्ण प्रवृत्तीमुळे अॅसिडिटी, छातीत जळजळ, पोटदुखी किंवा जुलाब होण्याची शक्यता असते. काही लोकांना गुळामुळे कफ किंवा घशात खवखव जाणवू शकते. तसेच अशुद्ध किंवा रसायनमिश्रित गुळामुळे पोटाचे विकार होण्याचा धोका असतो. म्हणूनच गूळ हा आरोग्यदायी असला तरी शुद्ध स्वरूपात आणि योग्य प्रमाणातच सेवन करणे अधिक सुरक्षित आणि फायदेशीर ठरते.
