लोहयुक्त खाऱ्या पाण्यामुळे तयार होतो गडद लाल रंग; शून्याखाली तापमान असूनही पाणी गोठत नाही
पृथ्वीवरील निसर्ग केवळ हिरवळीपुरताच मर्यादित नाही, तर तो अनेकदा माणसाला थक्क करून सोडतो. अशाच एका अद्भुत चमत्काराचे नाव आहे ‘ब्लड फॉल्स’. पांढऱ्याशुभ्र बर्फाच्या साम्राज्यातून रक्तासारख्या लाल रंगाचा धबधबा वाहतो, हे ऐकून कुणालाही आश्चर्य वाटेल.
हा अनोखा धबधबा अंटार्क्टिकामधील टेलर हिमनदीतून बोनी सरोवरात कोसळतो. सन १९११ मध्ये ऑस्ट्रेलियन भूगर्भशास्त्रज्ञ ग्रिफीथ टेलर यांनी या धबधब्याचा शोध लावला. सुरुवातीला या लाल रंगामागे शेवाळ कारणीभूत असल्याचा अंदाज व्यक्त करण्यात आला होता. मात्र दीर्घ संशोधनानंतर या रहस्याचा उलगडा झाला.
संशोधकांच्या मते, टेलर ग्लेशियरच्या सुमारे ४०० मीटर खोल बर्फाखाली एक प्राचीन खाऱ्या पाण्याचे सरोवर दडलेले आहे. हे सरोवर सुमारे १५ ते ४० लाख वर्षांपूर्वीचे असल्याचा अंदाज आहे. या पाण्यात लोहाचे प्रमाण प्रचंड आहे. जेव्हा हे पाणी बर्फातील भेगांमधून बाहेर येते आणि हवेशी संपर्क साधते, तेव्हा लोहाचे ऑक्सिडायझेशन होते. त्यामुळे पाण्याला गंजलेल्या लोखंडासारखा गडद लाल रंग प्राप्त होतो.
विशेष म्हणजे, अंटार्क्टिका हे जगातील सर्वात थंड ठिकाण असतानाही या धबधब्याचे पाणी गोठत नाही. यामागचे मुख्य कारण म्हणजे या पाण्यातील अत्यंत जास्त क्षारता. समुद्राच्या पाण्यापेक्षा ३ ते ४ पट अधिक खारट असल्याने या पाण्याचा गोठणबिंदू खूपच खाली जातो आणि त्यामुळे ते सतत वाहते.
निसर्गाचा हा विलक्षण आविष्कार केवळ पर्यटकांचे लक्ष वेधून घेत नाही, तर वैज्ञानिकांसाठीही तो संशोधनाचा महत्त्वाचा केंद्रबिंदू ठरला आहे. बर्फाखालील जीवन, प्राचीन जलस्रोत आणि पृथ्वीबाहेरील जीवनाच्या शक्यतांवर अभ्यास करण्यासाठी ‘ब्लड फॉल्स’ महत्त्वाची भूमिका बजावत आहे.
